Lord Venkateswara: శ్రీవేంకటేశ్వరుడిని బాలాజీ అనే పేరుతో మొదటగా పిలిచింది ఈయనే

Lord Venkateswara: తిరుమల కొండలపై అడుగుపెట్టిన ప్రతి భక్తుడి నోట వినిపించే పేరు “గోవిందా.. గోవిందా..”. స్వామివారిని దర్శించుకోవడానికి ఎన్ని గంటలు క్యూలో నిలబడినా, ఎన్ని ఇబ్బందులు ఎదురైనా భక్తులు వెనక్కి తగ్గరు. కేవలం ఒక్క క్షణం వేంకటేశ్వరుడిని తనివితీరా చూసినా చాలు.. జన్మ ధన్యమైందని భావిస్తారు. అందుకే తిరుమలేశుడిని వడ్డీకాసులవాడు, కోనేటిరాయుడు, ఏడుకొండలవాడు, శ్రీనివాసుడు ఇలా ఎన్నో పేర్లతో భక్తులు పిలుచుకుంటారు. అయితే ‘బాలాజీ’ అనే పేరు మాత్రం కొంత ప్రత్యేకమైనది. ముఖ్యంగా ఉత్తర భారతదేశంలో వేంకటేశ్వరుడిని ఈ పేరుతోనే ఎక్కువగా పిలుస్తుంటారు. దేశంలోని అనేక ప్రాంతాల్లో ‘బాలాజీ’ పేరుతో స్వామివారి ఆలయాలు కూడా కనిపిస్తాయి. ఇంతకీ తిరుమల వేంకటేశ్వరుడికి ఈ పేరు ఎలా వచ్చింది? స్వామిని మొదటగా బాలాజీ అని పిలిచింది ఎవరు? ఈ కథలో భక్తి మాత్రమే కాదు.. స్వామివారితో భక్తుడికి ఉన్న అనుబంధాన్ని తెలియజేసే ఆసక్తికరమైన విశేషం ఉంది.

హాథీరామ్ బావాజీతో స్వామివారి అనుబంధం

తిరుమల సంప్రదాయాల్లో హాథీరామ్ బావాజీ పేరు ఎంతో ప్రత్యేకంగా వినిపిస్తుంది. ఆయనను వేంకటేశ్వరుడి పరమభక్తుడిగా భక్తులు భావిస్తారు. స్వామివారితో ఆయనకు ఎంతో సన్నిహితమైన అనుబంధం ఉండేదని చెప్పే కథలు తరతరాలుగా ప్రచారంలో ఉన్నాయి. హాథీరామ్ బావాజీకి వేంకటేశ్వరుడు కేవలం గర్భగుడిలో కొలువైన దేవుడు మాత్రమే కాదు. తనతో మాట్లాడే ఆత్మీయుడిగా, తన ఇంటికి వచ్చే అతిథిగా, తనతో సమయం గడిపే స్నేహితుడిగా స్వామిని భావించేవారని భక్తుల విశ్వాసం. ఈ అనుబంధానికి సంబంధించిన అత్యంత ఆసక్తికరమైన ఘట్టం పాచికల ఆట. హాథీరామ్ బావాజీతో స్వామివారు పాచికలు ఆడేవారని చెప్పే కథ ప్రాచుర్యంలో ఉంది. వేంకటేశ్వరుడు బాలుడి రూపంలో ఆయన దగ్గరకు వచ్చి తన భక్తుడితో ఆటలాడేవాడని భక్తులు విశ్వసిస్తారు. అలా ఒకరోజు బాలుడి రూపంలో వచ్చిన స్వామిని చూసిన హాథీరామ్ బావాజీ.. “బాలా.. జీ.. ఆవో.. ఆవో” అంటూ ఆప్యాయంగా పిలిచేవారని కథనం. ఇక్కడే ‘బాలాజీ’ అనే పేరుకు సంబంధించిన ఆసక్తికరమైన విశేషం కనిపిస్తుంది. ‘బాలా’ అంటే బాలుడు లేదా పిల్లవాడు. ‘జీ’ అనేది హిందీ భాషలో గౌరవాన్ని సూచించే పదం. అంటే ఆప్యాయతతో పాటు గౌరవాన్ని కలిపి బాలుడిని పిలిచే విధంగా ‘బాలాజీ’ అనే సంబోధన ఏర్పడిందని చెబుతారు. కాలక్రమంలో భక్తుడి నోట పలికిన ఆ పిలుపే స్వామివారి పేరుగా ప్రాచుర్యంలోకి వచ్చిందనే విశ్వాసం ఉంది.

భక్తుడి పిలుపే స్వామివారి పేరుగా మారిందా?

ఈ కథలో భక్తిని ఆకట్టుకునే అంశం ఇదే. సాధారణంగా దేవతలకు పేర్లు శాస్త్రాలు, పురాణాలు, స్తోత్రాలు, సంప్రదాయాల ద్వారా ప్రసిద్ధి చెందుతాయి. కానీ వేంకటేశ్వరుడికి ‘బాలాజీ’ అనే పేరు ఒక భక్తుడి ఆప్యాయమైన పిలుపు నుంచి ఏర్పడిందని చెప్పే కథ ప్రత్యేకంగా నిలుస్తుంది. అందుకే ఉత్తర భారతదేశంలో ‘బాలాజీ’ అనే పేరు వినిపించినప్పుడు చాలామందికి వెంటనే వేంకటేశ్వరుడే గుర్తుకొస్తారు. స్వామివారిని ఆ పేరుతో పిలవడం వెనుక హాథీరామ్ బావాజీ భక్తి కథ ఉందని భక్తులు చెబుతారు. తిరుమలలో స్వామివారికి ఉన్న పేర్లు ఒక్కొక్కటి ఒక్కో భావాన్ని తెలియజేస్తాయి. ‘శ్రీనివాసుడు’ అంటే లక్ష్మీదేవి నివాసమైనవాడు, ‘వెంకటేశుడు’ అంటే వెంకటాద్రిపై కొలువైనవాడు, ‘గోవిందుడు’ అంటే భక్తులను రక్షించేవాడు అనే భావాలు భక్తి సంప్రదాయాల్లో కనిపిస్తాయి. అదే విధంగా ‘బాలాజీ’ అనే పేరు మాత్రం స్వామి-భక్తుడి మధ్య ఉన్న ఆత్మీయతను గుర్తుచేసే పేరుగా భక్తులు భావిస్తారు.

ఇక్కడ మరో అందమైన విషయం ఏమిటంటే.. భక్తుడు స్వామిని ఏ పేరుతో పిలిచినా, ఆ పిలుపులో ఉండేది భక్తే. “గోవిందా” అని పిలిచినా, “శ్రీనివాసా” అని పిలిచినా, “బాలాజీ” అని పిలిచినా.. భక్తుడి మనసులోని భావమే స్వామివారికి ముఖ్యం అని ఈ కథ మనకు గుర్తుచేస్తుంది. అందుకే తిరుమల కొండల్లో మారుమోగే ప్రతి నామం వెనుక ఒక కథ ఉంటుంది. అందులో ‘బాలాజీ’ అనే పేరు వెనుక హాథీరామ్ బావాజీ భక్తి కథ మరింత ప్రత్యేకమైనదిగా నిలిచింది. ఒక భక్తుడు ప్రేమగా పిలిచిన పేరు.. కాలక్రమంలో కోట్లాది మంది భక్తుల నోట వినిపించే నామంగా మారడం నిజంగా ఆసక్తికరమైన ఆధ్యాత్మిక విశేషమే.