Shivashankari Song: శివశంకరీ...పాట ఎలా సృష్టించారో తెలిస్తే ఆశ్చర్యపోతారు

Shivashankari Song: 1961లో విడుదలైన ‘జగదేకవీరుని కథ’ చిత్రంలోని ‘శివశంకరీ శివానందలహరి’ పాట తెలుగు సినీ సంగీత చరిత్రలో ప్రత్యేక స్థానాన్ని సంపాదించుకుంది. అయితే ఈ పాట వెనుక ఉన్న అసలు ఆసక్తికరమైన విషయం దాని స్వరరచనలోనే ఉంది. కేవలం ఆరు నిమిషాల తెర సమయానికి పరిమితం చేయాల్సిన ఈ గీతం కోసం సంగీత దర్శకుడు పెండ్యాల నాగేశ్వరరావు సుమారు 15 రోజుల పాటు శ్రమించారు. గాయకుడు ఘంటసాల ప్రత్యేకంగా సాధన చేశారు. నటుడు ఎన్టీఆర్ సైతం పాటలోని సంగీత విన్యాసాలకు అనుగుణంగా అభినయించేందుకు నాలుగు రోజుల పాటు రిహార్సల్స్ చేశారు. ఇలా ఒక పాటను తెరపై అద్భుతంగా ఆవిష్కరించేందుకు దర్శకుడు, సంగీత దర్శకుడు, గాయకుడు, నటుడు ఎంతగా కష్టపడ్డారో తెలుసుకుంటే ఆశ్చర్యం కలగక మానదు.

పాటకు ప్రాణం పోయాలని కె.వి.రెడ్డి పట్టుదల

విజయా సంస్థ నిర్మించిన ‘జగదేకవీరుని కథ’ 1961లో ప్రేక్షకుల ముందుకొచ్చింది. ఎన్టీఆర్ కథానాయకుడిగా నటించిన ఈ చిత్రానికి కె.వి.రెడ్డి దర్శకత్వం వహించగా, పెండ్యాల నాగేశ్వరరావు సంగీత బాధ్యతలు చేపట్టారు. పింగళి నాగేంద్రరావు పాటల రచనలో కీలక పాత్ర పోషించారు. సినిమాలోని ఇతర పాటల రికార్డింగ్, చిత్రీకరణ పూర్తయ్యాక ‘శివశంకరీ శివానందలహరి’ పాటను రూపొందించే పని మొదలైంది. క్లైమాక్స్‌ చిత్రీకరణకు ఇంకా రెండు నెలల సమయం ఉండగా కె.వి.రెడ్డి, పెండ్యాలను పిలిపించారు. ఈ పాట సినిమాలో సాధారణ గీతంలా ఉండకూడదని, కథలోని భావోద్వేగాన్ని శిఖరానికి తీసుకెళ్లాలని స్పష్టం చేశారు. సంగీతానికి ఉన్న అపారమైన శక్తిని వివరించేందుకు పురాణ గాథల నుంచి చారిత్రక ఉదాహరణల వరకు ఎన్నో విషయాలను ప్రస్తావించారు. రాగం, స్వరం, లయ కలిసినప్పుడు శ్రోతలపై ఎంతటి ప్రభావం చూపగలవో చెప్పారు. ఆ స్థాయిలో ప్రేక్షకులను ఆకట్టుకునే పాటను రూపొందించాలన్న ఆయన మాటలు పెండ్యాలపై బాధ్యతను మరింత పెంచాయి.

ఆరు రాగాల్లో ప్రయత్నం.. చివరకు దర్బారీ ఎంపిక

పాటకు సరైన బాణీ కట్టడం అంత సులభం కాదని పెండ్యాలకు అర్థమైంది. అయినప్పటికీ, మరో సినిమా నుంచి ప్రేరణ పొందడం కంటే తమ కథకు తగిన సంగీతాన్ని తామే సృష్టించాలని నిర్ణయించుకున్నారు. మరుసటి రోజు గేయ రచయిత పింగళి నాగేంద్రరావు ‘శివశంకరీ శివానందలహరి’ అనే పల్లవిని రాసి తీసుకొచ్చారు. కె.వి.రెడ్డి దాన్ని ఆమోదించి పెండ్యాలకు అందించారు. పాటలో భక్తి, ఆర్తి స్పష్టంగా వినిపించాలని, రాగం ఎంపికలో పూర్తి స్వేచ్ఛ తీసుకోవాలని సూచించారు. దీంతో పెండ్యాల ముల్తానీ, ఘూర్జరీ, తోడీ, కాళింగడా, దర్బారీ, అసావేరి వంటి ఆరు రాగాల్లో పల్లవిని స్వరపరిచి వినిపించారు. వాటిలో దర్బారీ రాగంలో రూపొందించిన బాణీ కె.వి.రెడ్డి, పింగళి నాగేంద్రరావులకు బాగా నచ్చింది. ఆ ఎంపికే పాటకు గంభీరమైన సంగీత స్వరూపాన్ని ఇచ్చింది.

13 నిమిషాల పాటను సగానికి తగ్గించాల్సి వచ్చింది

పింగళి మిగతా చరణాలను కూడా సిద్ధం చేయడంతో పెండ్యాల పూర్తి స్వరరచనపై దృష్టి పెట్టారు. దాదాపు 15 రోజుల పాటు ఇంటివద్దే కూర్చొని పాటను రూపొందించారు. అనంతరం జరిగిన సమావేశంలో ఆయన పాటను ఆలపించగా, అక్కడున్నవారంతా సంగీతానికి అనుగుణంగా తలలు, చేతులు కదుపుతూ ఆస్వాదించారు. పాట పూర్తయ్యాక కె.వి.రెడ్డి ఒక కీలకమైన విషయం చెప్పారు. పాట అద్భుతంగా ఉన్నప్పటికీ, దాని నిడివి సుమారు 13 నిమిషాలు ఉందని, అంతసేపు తెరపై ప్రేక్షకులకు ఏమి చూపించాలన్నది సమస్యగా మారుతుందని వివరించారు. గరిష్ఠంగా ఆరున్నర నిమిషాలకు కుదించాలని సూచించారు. పెండ్యాల నిరుత్సాహపడకుండా మరో నాలుగు రోజుల పాటు కష్టపడి పాటను కుదించి, అవసరమైన మార్పులు చేశారు. ఆ తర్వాతే దర్శకుడికి తుది రూపాన్ని వినిపించారు.

ఘంటసాల సాధన.. ఎన్టీఆర్ ప్రత్యేక రిహార్సల్స్

పాటపై సంతృప్తి చెందిన కె.వి.రెడ్డి, ఘంటసాలను పిలిపించి స్వరరచనను వినిపించమని పెండ్యాలకు చెప్పారు. పాట విన్న ఘంటసాల ఎంతో ఉత్సాహంగా స్పందించారు. అవసరమైతే 15 రోజులైనా రిహార్సల్స్‌కు వస్తానని చెప్పి, పాట కోసం ప్రత్యేకంగా సాధన చేశారు. రికార్డింగ్ అనంతరం ఎన్టీఆర్ కూడా పాటలోని హిందూస్థానీ సంగీత విన్యాసాలను గమనించారు. వాటిని తెరపై సహజంగా ప్రదర్శించేందుకు పెండ్యాలతో కలిసి నాలుగు రోజుల పాటు రిహార్సల్స్ చేశారు. షూటింగ్ సమయంలో పెండ్యాల సెట్‌లోనే ఉండాలని కోరారు. ఆ పాట చిత్రీకరణ వారం రోజుల పాటు సాగింది. పాటలోని స్వరాలకు తగ్గట్టుగా పెదవుల కదలికలు, ముఖ కవళికలు, శరీర భంగిమలను సమన్వయం చేస్తూ ఎన్టీఆర్ ప్రదర్శించిన తీరు అక్కడున్నవారిని ఆశ్చర్యపరిచింది. ‘శివశంకరీ శివానందలహరి’ ప్రత్యేకత కేవలం మధురమైన స్వరాల్లోనే లేదు. ఒక పాట కోసం దర్శకుడు చూపిన స్పష్టత, సంగీత దర్శకుడి పట్టుదల, గాయకుడి సాధన, నటుడి అంకితభావం కలిసినప్పుడు ఎలాంటి కళాఖండం పుడుతుందో ఈ గీతం నిరూపించింది. అందుకే దశాబ్దాలు గడిచినా ఈ పాట తెలుగు సంగీతాభిమానుల జ్ఞాపకాల్లో చెరగని స్థానాన్ని నిలుపుకుంది.