Italy: ఇటలీలో భయాందోళనలు...బయటపడుతున్న మొదటి ప్రపంచయుద్ధం నాటి బాంబులు

Italy: ఇటలీలోని డోలమైట్స్ పర్వత ప్రాంతంలో మంచు కరుగుతుండటంతో వందేళ్లకు పైగా మంచు పొరల్లో దాగి ఉన్న మొదటి ప్రపంచ యుద్ధం నాటి పేలని బాంబులు బయటపడుతున్నాయి. పెరుగుతున్న ఉష్ణోగ్రతల కారణంగా హిమానీనదాలు కరిగిపోవడం ఈ పరిణామానికి ప్రధాన కారణం. ఇటీవల వేసవి కాలంలో పర్వతాల్లో విహారయాత్రకు వెళ్లినవారు కొన్ని పేలని బాంబులను గుర్తించి అధికారులకు సమాచారం ఇచ్చారు. దీంతో రంగంలోకి దిగిన ఇటలీ సైన్యం ప్రత్యేక గాలింపు చర్యలు చేపట్టి, ప్రమాదకరమైన మందుగుండు సామగ్రిని గుర్తించి నిర్వీర్యం చేసింది.

250 పేలుడు పదార్థాలు స్వాధీనం

తూర్పు ట్రెంటినో ప్రాంతంలోని ప్రిమీరో లోయ, ముఖ్యంగా కెనాల్ శాన్ బోవో పరిసరాల్లో హైకింగ్‌కు వెళ్లినవారికి పాత యుద్ధ సామగ్రి కనిపించింది. మంచు కింద నుంచి బయటపడిన ఈ వస్తువులు సాధారణ లోహపు ముక్కలు కావని, పేలే ప్రమాదం ఉన్న మందుగుండు సామగ్రి అని గుర్తించారు. ఈ సమాచారంతో ఇటలీ సైన్యానికి చెందిన జూలియా ఆల్పైన్ బ్రిగేడ్ అప్రమత్తమైంది. డోలమైట్స్‌లోని ఎత్తైన పర్వత ప్రాంతాలు, హిమానీనదాల పరిసరాల్లో సైనికులు విస్తృతంగా తనిఖీలు నిర్వహించారు. ఈ ఆపరేషన్‌లో మొత్తం 250 పేలుడు పదార్థాలను గుర్తించి నిర్వీర్యం చేశారు. వాటిలో ఇటలీకి చెందిన 18 ఆర్టిలరీ షెల్స్‌ (75 మిల్లీమీటర్లు), ఫ్రాన్స్‌లో తయారైన 37 థెవెటోట్ మోర్టార్ షెల్స్‌ ఉన్నాయి. మిగిలిన వాటిలోనూ పాత యుద్ధకాలపు మందుగుండు సామగ్రి ఉన్నట్లు అధికారులు గుర్తించారు. ఈ బాంబులు బయటపడటం పర్వత ప్రాంతాల్లో పర్యటించే వారికి కొత్త ప్రమాదాన్ని సూచిస్తోంది. బయటకు కనిపిస్తున్న ప్రతి వస్తువు పూర్తిగా సురక్షితమని భావించలేం. పాత బాంబులు తుప్పుపట్టినా, వాటిలో పేలుడు పదార్థాలు మిగిలి ఉండే అవకాశం ఉంటుంది. అందువల్ల వాటిని తాకకుండా అధికారులకు సమాచారం ఇవ్వడం అవసరం.

మంచులో చిక్కుకున్న ‘వైట్ వార్’ చరిత్ర

డోలమైట్స్ ప్రాంతంలో బయటపడుతున్న ఈ బాంబులకు మొదటి ప్రపంచ యుద్ధంతో సంబంధం ఉంది. 1915 నుంచి 1918 మధ్య ఇటలీ సైన్యం, ఆస్ట్రో-హంగేరియన్ సైన్యం మధ్య ఈ పర్వత ప్రాంతాల్లో తీవ్రమైన పోరాటం జరిగింది. చరిత్రలో ఈ యుద్ధాన్ని ‘వైట్ వార్’గా పిలుస్తారు. మంచుతో కప్పుకున్న పర్వతాలు, కఠినమైన వాతావరణ పరిస్థితుల మధ్య సైనికులు పోరాడటంతో ఈ పేరు వచ్చింది. ఈ యుద్ధంలో ఉపయోగించిన ఆయుధాలు, బాంబులు, ఇతర సామగ్రి చాలా కాలం పాటు మంచు కిందే ఉండిపోయాయి. ఇప్పుడు ఉష్ణోగ్రతలు పెరిగి హిమానీనదాలు కరుగుతుండటంతో అవి ఒక్కొక్కటిగా బయటపడుతున్నాయి. బెర్గామో విశ్వవిద్యాలయానికి చెందిన ప్రొఫెసర్ స్టెఫానో మొరోసిని అభిప్రాయం ప్రకారం, ఈ పరిణామానికి ప్రపంచ ఉష్ణోగ్రతల పెరుగుదల ప్రధాన కారణం. ఒక శతాబ్దానికి పైగా మంచులో భద్రంగా ఉన్నట్లు కనిపించిన ఈ వస్తువులు ఇప్పుడు ప్రజలకు ముప్పుగా మారుతున్నాయని ఆయన హెచ్చరించారు.

బాంబులే కాదు.. బయటపడుతున్న చారిత్రక ఆనవాళ్లు

మంచు కరగడంతో ఆయుధాలే కాకుండా, అప్పటి సైనికుల జీవితాలకు సంబంధించిన అనేక వస్తువులు కూడా వెలుగులోకి వస్తున్నాయి. స్లెడ్జ్‌లు, ఉత్తరాలు, డైరీలు, ఇతర యుద్ధకాలపు వస్తువులు చరిత్రకారులకు కీలక ఆధారాలుగా మారుతున్నాయి. 2015లో స్కోర్లుజ్జో పర్వతంలోని ఒక గుహలో మంచుతో మూసుకుపోయిన చెక్క సైనిక శిబిరం దాదాపు శతాబ్దం తర్వాత మళ్లీ బయటపడింది. మంచు కింద ఇన్నాళ్లూ భద్రంగా ఉన్న ఆ నిర్మాణం, వాతావరణ మార్పులు చరిత్రను ఎలా వెలికితీస్తున్నాయో చూపించింది. ఈ యుద్ధంలో పది లక్షల మందికి పైగా ప్రాణాలు కోల్పోయినట్లు అంచనాలున్నాయి. వారిలో చాలామంది శత్రు దాడుల కంటే హిమపాతాలు, పర్వతాలపై నుంచి పడిపోవడం, తీవ్రమైన చలిని తట్టుకోలేక మరణించడం వంటి కారణాలతో ప్రాణాలు కోల్పోయారు. గత 15 ఏళ్లలో హిమానీనదాలు కరుగుతున్న ప్రాంతాల్లో సైనిక దుస్తులతో ఉన్న మృతదేహాలు కూడా డజన్ల సంఖ్యలో బయటపడ్డాయి.

2027లో వైట్ వార్ మ్యూజియం

ఈ చారిత్రక నేపథ్యాన్ని భవిష్యత్ తరాలకు పరిచయం చేసేందుకు ఇటలీలోని బోర్మియోలో ‘వైట్ వార్’కు అంకితమైన మ్యూజియాన్ని 2027 జూన్‌లో ప్రారంభించేందుకు ప్రణాళిక రూపొందించారు. యుద్ధానికి సంబంధించిన వస్తువులు, ఆనవాళ్లను భద్రపరచడం ద్వారా ఆ కాలపు పరిస్థితులను ప్రజలకు వివరించాలన్నది దీని ఉద్దేశం. అయితే, చరిత్రను తెలుసుకునే ఆసక్తి ఒకవైపు ఉంటే, మంచు నుంచి బయటపడుతున్న పేలని బాంబులు మరోవైపు ఆందోళన కలిగిస్తున్నాయి. వాతావరణ మార్పులు ప్రకృతిని మాత్రమే కాకుండా, గతంలో జరిగిన యుద్ధాల అవశేషాలను కూడా తిరిగి మన ముందుకు తెస్తున్నాయి. ఈ నేపథ్యంలో పర్వత ప్రాంతాల్లో పర్యటించేవారు అప్రమత్తంగా ఉండటం, అనుమానాస్పద వస్తువులను తాకకుండా అధికారులకు తెలియజేయడం అత్యంత ముఖ్యం.