US Iran Deal: ఇరాన్ అమెరికా ఒప్పందానికి ఎండ్కార్డ్... మధ్యప్రాచ్యంలో మళ్లీ పెరుగుతున్న భయాందోళనలు
అమెరికా ఇరాన్ మధ్య చేసుకున్న ఎంఓయూ నేటితో ముగిసింది. అయితే, ఈ అవగాహన ఒప్పందాన్ని పొడిగించేందుకు రెండు దేశాలు సుముఖత చూపకపోవడంతో మధ్యప్రాచ్యంలో ఉద్రిక్తతలు చోటు చేసుకున్నాయి.
US Iran Deal: మధ్యప్రాచ్యంలో రగిలిన దౌత్య సంక్షోభం మళ్లీ అత్యంత ప్రమాదకర స్థితికి చేరుకుంది. మూడు నెలల సుదీర్ఘ పోరాటం అనంతరం జూన్ 17న అమెరికా... ఇరాన్ల మధ్య కుదిరిన ప్రాథమిక అవగాహన ఒప్పందం గడువు సోమవారంతో ముగిసింది. 60 రోజుల కాలపరిమితితో కుదిరిన ఈ తాత్కాలిక సమ్మతిని పొడిగించేందుకు ఇరుదేశాలు సుముఖంగా లేకపోవడంతో గల్ఫ్ ప్రాంతంలో యుద్ధ మేఘాలు మళ్లీ కమ్ముకున్నాయి. దౌత్య మార్గాల ద్వారా శాంతిని నెలకొల్పేందుకు ఖతార్, పాకిస్తాన్, ఒమాన్ వంటి దేశాలు మధ్యవర్తిత్వం వహిస్తున్నప్పటికీ, వాషింగ్టన్... టెహ్రాన్ల మధ్య ఒకరిపై ఒకరు చేసుకుంటున్న ఆరోపణలు పరిస్థితిని మరింత జటిలం చేశాయి.
ఒప్పందం ఏమిటి? వివాదం ఎందుకు పెరిగింది?
పాకిస్తాన్ వేదికగా జరిగిన చర్చల ద్వారా కుదిరిన ఈ ఒప్పందం ప్రకారం మూడు నెలలకు పైగా సాగిన యుద్ధానికి ముగింపు పలకాల్సి ఉంది. ఒప్పందంలో భాగంగా ఇరాన్పై విధించిన ఆర్థిక ఆంక్షలను ఎత్తివేయడం, మూసివేసిన నిధులను విడుదల చేయడం, నౌకాదళ దిగ్బంధనాన్ని 30 రోజుల్లో తొలగించడం, పునర్నిర్మాణం కోసం 300 బిలియన్ డాలర్ల ప్యాకేజీని ప్రకటించడం ప్రధాన అంశాలు. ప్రతిఫలంగా హోర్ముజ్ జలసంధిలో సముద్రపు మైన్లను తొలగించడం, ఇంధన నౌకలకు ఉచిత ప్రవేశం కల్పించడం, అణు నిరోధకతపై చర్చలకు సిద్ధపడటం వంటి షరతులకు ఇరాన్ అంగీకరించింది. అయితే ఒప్పందం కుదిరిన కొద్ది రోజులకే ఇరుదేశాలు ఒకరినొకరు నిబంధనలు ఉల్లంఘించారని ఆరోపించుకున్నాయి. జూలై 7 నాటికి డోనాల్డ్ ట్రంప్ ఈ సీజ్ఫైర్ ముగిసిందని ప్రకటించగా, అమెరికా కూడా తన వాగ్దానాలను నెరవేర్చలేదని ఇరాన్ స్పష్టం చేసింది.
తాజా పరిణామాలు ... ఇరుదేశాల వ్యూహాలు
ప్రస్తుతం పశ్చిమాసియాలో మునుపెన్నడూ లేని విధంగా దౌత్యపరమైన వైఖరులు కఠినతరంగా మారాయి. న్యూయార్క్లో జరిగిన ఓ కార్యక్రమంలో అమెరికా అధ్యక్షుడు డోనాల్డ్ ట్రంప్ మాట్లాడుతూ... ఇరాన్ను ఓడించిన తర్వాత వ్యూహాత్మకంగా కీలకమైన హోర్ముజ్ జలసంధిని అమెరికా భూభాగంగా ప్రకటిస్తామని సంచలన వ్యాఖ్యలు చేశారు. మరోవైపు ఇరాన్ విదేశాంగ మంత్రి అబ్బాస్ అరాగ్చీ మాట్లాడుతూ అమెరికాతో తిరిగి చర్చలు జరిపే ఆలోచన ఏదీ లేదని చెప్పారు. టెహ్రాన్ తన జాతీయ భద్రతా మండలి బాధ్యతలను విప్లవాత్మక బలగాల మాజీ అధిపతి మోహసేన్ రెజాయీకి అప్పగించడం ద్వారా సైనికపరంగా ఎలాంటి సవాలునైనా ఎదుర్కొనేందుకు సిద్ధమని సంకేతాలు ఇచ్చింది. ఇక ఇదిలా ఉంటే, హోర్ముజ్ జలసంధి ద్వారా ప్రపంచంలో సరఫరా అయ్యే చమురులో దాదాపు 20% రవాణా అవుతుంది. ఇప్పుడు ఈ ఒప్పందం రద్దు కావడంతో అంతర్జాతీయ చమురు విపణిపై తీవ్ర ప్రభావం పడే అవకాశం ఉంది. మధ్యప్రాచ్యంలో మళ్లీ ఉద్రిక్త పరిస్థితులు నెలకొన్నాయి.