Health: ఈ ల‌క్ష‌ణాలు క‌నిపిస్తున్నాయా.? ర‌క్తంలో హిమోగ్లోబిన్ ఎక్కువ కావొచ్చు

Health: హిమోగ్లోబిన్‌ అంటే ఎర్ర రక్త కణాల్లో ఉండే ముఖ్యమైన ప్రోటీన్‌. ఊపిరితిత్తుల నుంచి ఆక్సిజన్‌ను శరీరంలోని వివిధ భాగాలకు చేరవేయడంలో ఇది కీలక పాత్ర పోషిస్తుంది. హిమోగ్లోబిన్ తక్కువగా ఉంటే రక్తహీనత సమస్య వచ్చే అవకాశం ఉంటుంది. అదే సమయంలో అవసరానికి మించి ఎక్కువగా ఉన్నా దానిని నిర్లక్ష్యం చేయకూడదు.

హిమోగ్లోబిన్ సాధారణ స్థాయి ఎంత? ఎప్పుడు ఎక్కువగా ఉన్నట్లు భావిస్తారు?

హిమోగ్లోబిన్ స్థాయికి వయసు, లింగం, గర్భధారణ, నివసించే ప్రాంతం, ఆరోగ్య పరిస్థితులను బట్టి తేడాలు ఉంటాయి. సాధారణంగా వయోజన పురుషుల్లో సుమారు 13–16.5 g/dL, మహిళల్లో 12–15 g/dL మధ్య ఉండే విలువలను చాలా ల్యాబ్‌లు సాధారణ పరిధిగా పరిగణిస్తాయి. అయితే ప్రతి ల్యాబ్‌ ఇచ్చే రిఫరెన్స్ రేంజ్‌ను పరిగణనలోకి తీసుకోవాలి. ఒకసారి పరీక్షలో విలువ కొద్దిగా ఎక్కువగా వచ్చిందని వెంటనే పెద్ద అనారోగ్యం ఉందని భావించాల్సిన అవసరం లేదు.

ముఖ్యంగా శరీరంలో నీరు తగ్గినప్పుడు రక్తంలోని ద్రవ భాగం తగ్గి హిమోగ్లోబిన్ ఎక్కువగా కనిపించవచ్చు. అందుకే పరీక్షలో విలువ పెరిగినప్పుడు వైద్యులు వ్యక్తి ఆరోగ్య పరిస్థితిని బట్టి మళ్లీ రక్త పరీక్ష చేయించమని సూచించవచ్చు. హిమోగ్లోబిన్‌తో పాటు ఎర్ర రక్త కణాల సంఖ్య, హీమటోక్రిట్ వంటి ఇతర విలువలను కూడా పరిశీలిస్తారు. వరుస పరీక్షల్లోనూ స్థాయి ఎక్కువగా ఉంటే అసలు కారణాన్ని గుర్తించాల్సి ఉంటుంది.

హిమోగ్లోబిన్ పెరగడానికి ప్రధాన కారణాలేంటి?

శరీరానికి ఆక్సిజన్ తగినంతగా అందకపోతే దానికి ప్రతిస్పందనగా ఎర్ర రక్త కణాల ఉత్పత్తి పెరగవచ్చు. ఉదాహరణకు ఎత్తైన ప్రాంతాల్లో నివసించే వారిలో గాలిలో ఆక్సిజన్ తక్కువగా ఉండటం వల్ల ఈ మార్పు సహజంగా కనిపించవచ్చు. ధూమపానం చేసేవారిలో కూడా హిమోగ్లోబిన్ పెరిగే అవకాశం ఉంటుంది. సిగరెట్ పొగలోని కార్బన్ మోనాక్సైడ్ కారణంగా ఆక్సిజన్‌ రవాణా సామర్థ్యం ప్రభావితమవుతుంది.

నిద్రలో పదేపదే శ్వాస ఆగిపోవడం లేదా తగ్గడం వంటి స్లీప్ అప్నియా, దీర్ఘకాలిక ఊపిరితిత్తుల వ్యాధులు, కొన్ని గుండె సంబంధిత సమస్యలు కూడా హిమోగ్లోబిన్ పెరగడానికి కారణం కావచ్చు. మరోవైపు శరీరంలో నీరు తగ్గడం వల్ల కూడా రక్తం సాంద్రత ఎక్కువగా కనిపించవచ్చు. టెస్టోస్టెరాన్ వంటి కొన్ని హార్మోన్ చికిత్సలు, కొన్ని మందులు ఎర్ర రక్త కణాల ఉత్పత్తిని పెంచవచ్చు.

చాలా అరుదుగా ఎముక మజ్జలో ఎర్ర రక్త కణాలు అవసరానికి మించి తయారయ్యే పాలిసిథిమియా వెరా వంటి పరిస్థితులు కారణం కావచ్చు. అందువల్ల హిమోగ్లోబిన్ పెరిగిన ప్రతిసారీ ఐరన్ లోపం ఉందని భావించి సొంతంగా సప్లిమెంట్లు తీసుకోవడం సరైన పద్ధతి కాదు.

హిమోగ్లోబిన్ ఎక్కువైతే ఎలాంటి లక్షణాలు కనిపిస్తాయి?

కొంతమందిలో హిమోగ్లోబిన్ పెరిగినా మొదట్లో ఎలాంటి స్పష్టమైన లక్షణాలు ఉండకపోవచ్చు. మరికొందరిలో తలనొప్పి, తల తిరగడం, అసాధారణమైన అలసట, చూపులో మార్పులు, ముఖం లేదా చర్మం ఎర్రగా కనిపించడం వంటి సమస్యలు ఎదురవుతాయి. రక్తం ఎక్కువగా సాంద్రత పొందినప్పుడు రక్తప్రసరణపై ప్రభావం పడే అవకాశం ఉంటుంది.

ముఖ్యంగా వేడి నీటితో స్నానం చేసిన తర్వాత శరీరంపై తీవ్రమైన దురద రావడం కొందరిలో కనిపించే లక్షణంగా చెప్తారు. అయితే ఈ ఒక్క లక్షణం ఆధారంగా హిమోగ్లోబిన్ ఎక్కువగా ఉందని నిర్ధారించలేం. ఇతర కారణాలతోనూ దురద రావచ్చు.

హిమోగ్లోబిన్ పెరగడానికి కారణమైన అసలు సమస్యను బట్టి లక్షణాలు మారుతాయి. అందుకే రక్త పరీక్షలో విలువ ఎక్కువగా వచ్చినప్పుడు కేవలం ఆ సంఖ్యను చూసి నిర్ణయం తీసుకోకుండా, ఇతర రక్త పరీక్షలు, ఆక్సిజన్ స్థాయి, మందుల వాడకం, ధూమపానం, నిద్రలో శ్వాస సమస్యలు వంటి అంశాలను వైద్యుడికి తెలియజేయడం ముఖ్యం.

ఎప్పుడు వెంటనే డాక్టర్‌ను సంప్రదించాలి?

హిమోగ్లోబిన్ విలువ వరుసగా ఎక్కువగా వస్తుంటే వైద్యుడిని సంప్రదించి కారణాన్ని తెలుసుకోవడం మంచిది. ముఖ్యంగా ఛాతీలో నొప్పి, శ్వాస తీసుకోవడంలో ఇబ్బంది, తీవ్రమైన తలనొప్పి, అకస్మాత్తుగా చూపు మ‌స‌క‌బార‌డం, అయోమయం, తీవ్రమైన నీరసం వంటి లక్షణాలు కనిపిస్తే ఆలస్యం చేయకూడదు. అకస్మాత్తుగా మాట్లాడటం కష్టంగా మారడం, ముఖం లేదా శరీరంలోని ఒక వైపు బలహీనత, తీవ్రమైన ఛాతీ నొప్పి వంటి అత్యవసర లక్షణాలు ఉంటే వెంటనే అత్యవసర వైద్య సహాయం తీసుకోవాలి.

చికిత్స మాత్రం హిమోగ్లోబిన్ సంఖ్యను మాత్రమే తగ్గించడంపై ఆధారపడదు. డీహైడ్రేషన్ ఉంటే దాన్ని సరిచేయడం, ధూమపానం ఉంటే మానేయడం, స్లీప్ అప్నియా లేదా ఊపిరితిత్తుల సమస్య ఉంటే దానికి చికిత్స చేయడం వంటి చర్యలు కారణాన్ని బట్టి అవసరమవుతాయి. అరుదైన రక్త సంబంధిత సమస్య అనుమానం ఉంటే హెమటాలజిస్ట్‌ అదనపు పరీక్షలు సూచించవచ్చు. కొన్ని ప్రత్యేక పరిస్థితుల్లో రక్తంలోని కణాల సాంద్రతను తగ్గించేందుకు వైద్య పర్యవేక్షణలో కొంత రక్తాన్ని తొలగించే చికిత్సను కూడా సూచించవచ్చు.

గమనిక: పైన తెలిపిన విష‌యాలు కేవ‌లం ప్రాథ‌మిక స‌మాచారంగానే భావించాలి. ఆరోగ్యానికి సంబంధించి వైద్యుల సూచ‌న‌లు పాటించ‌డం ఉత్త‌మం.