Hydrogen Fuel : భవిష్యత్తు వాహనాలకు కొత్త ఇంధనం ఇదేనా..?

Hydrogen Fuel : ప్రపంచ ముడి చమురు మార్కెట్లు మరోసారి తీవ్ర ఒత్తిడిని ఎదుర్కొంటున్నాయి. ప్రపంచంలోనే అత్యధికంగా ముడి చమురును దిగుమతి చేసుకునే దేశాల్లో ఒకటైన భారతదేశంపై దీని ప్రభావం స్పష్టంగా కనిపిస్తోంది. తాజాగా దేశ రాజధాని ఢిల్లీలో పెట్రోల్, డీజిల్, సీఎన్‌జీ ధరలు పెరగడం సంచలనంగా మారింది. అంతర్జాతీయంగా మారుతున్న చమురు ధరలు, భౌగోళిక రాజకీయ అనిశ్చితి భవిష్యత్తులోనూ ఈ ధరల హెచ్చుతగ్గులను ఇలాగే కొనసాగించేలా కనిపిస్తున్నాయి. ఈ పరిణామాల కారణంగా ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఎలక్ట్రిక్ వాహనాల అమ్మకాలు ఒక్కసారిగా పుంజుకున్నాయి. అయితే, ముడి చమురుకు దీర్ఘకాలిక ప్రత్యామ్నాయంగా ఇప్పుడు మరో ఇంధనం పరిశ్రమ వర్గాల, విధానకర్తల దృష్టిని ఆకర్షిస్తోంది, అదే హైడ్రోజన్. ఇంతకీ శిలాజ ఇంధనాలకు హైడ్రోజన్ నిజంగానే ప్రత్యామ్నాయం కాగలదా అనేది ఇప్పుడు మిలియన్ డాలర్ల ప్రశ్న.

అసలు హైడ్రోజన్ ఇంధనం అంటే ఏమిటి?

హైడ్రోజన్ అనేది సరికొత్త భావన ఏమీ కాదు, కానీ దానిని ఉత్పత్తి చేసే విధానం, ఉపయోగించే పద్ధతిలోనే దాని ప్రాధాన్యత దాగి ఉంది. రవాణా రంగంలో హైడ్రోజన్‌ను సాధారణంగా ఫ్యూయల్-సెల్ ఎలక్ట్రిక్ వాహనాలలో (FCEVs) ఉపయోగిస్తారు. ఈ వ్యవస్థలో హైడ్రోజన్, ఆక్సిజన్‌తో రసాయన చర్య జరిపి విద్యుత్‌ను ఉత్పత్తి చేస్తుంది. ఈ ప్రక్రియలో వాహనం నుండి కేవలం నీటి ఆవిరి మాత్రమే ఉప ఉత్పత్తిగా (బైప్రొడక్ట్) బయటకు వస్తుంది, అంటే పర్యావరణానికి ఎలాంటి హాని జరగదు.

అయితే, లభించే అన్ని హైడ్రోజన్ ఇంధనాలు ఒకే రకమైనవి కావు. పునరుత్పాదక ఇంధన వనరులను (సౌర, పవన శక్తి వంటివి) ఉపయోగించి తయారు చేసే 'గ్రీన్ హైడ్రోజన్' అత్యంత స్వచ్ఛమైనదిగా పరిగణించబడుతుంది. మరోవైపు, శిలాజ ఇంధనాల నుండి తయారు చేసే గ్రే, బ్లూ హైడ్రోజన్ వల్ల కార్బన్ ఉద్గారాలు ఎక్కువగా వెలువడతాయి. కాబట్టి, పర్యావరణ లక్ష్యాలను సాధించాలంటే గ్రీన్ హైడ్రోజన్ ఉత్పత్తిని భారీగా పెంచడం, అలాగే దాని ధరను సామాన్యులకు అందుబాటులోకి తీసుకురావడం అత్యంత కీలకం.

హైడ్రోజన్ ఇంధనం ఎక్కడ ఎక్కువ ఉపయోగపడుతుంది.?

బ్యాటరీతో నడిచే ఎలక్ట్రిక్ వాహనాల వలె హైడ్రోజన్ అన్ని రకాల రవాణా విభాగాలకు సరిపోకపోవచ్చు. భారీ రవాణా , సుదూర ప్రయాణాలకు మాత్రమే ఇది అత్యంత అనుకూలంగా ఉంటుంది. బ్యాటరీ బరువు, ఛార్జింగ్ సమయం, మైలేజ్ పరిమితుల కారణంగా ఈవీలు ఎక్కడైతే ఇబ్బంది పడతాయో, అక్కడ హైడ్రోజన్ అద్భుతమైన ప్రత్యామ్నాయంగా మారుతుంది.

సుదూర ప్రాంతాలకు వెళ్లే భారీ ట్రక్కులు (Long-haul trucks), అంతరాష్ట్ర సర్వీసులు నడిపే ఇంటర్‌సిటీ బస్సులు, నిరంతరం తిరిగే కమర్షియల్ వాహనాలు, పారిశ్రామిక రవాణా , లాజిస్టిక్స్ హబ్‌లు.. ఇలాంటి భారీ అవసరాలకు హైడ్రోజన్ వాహనాలు ఎంతో మేలు చేస్తాయి. ఎందుకంటే పెద్ద పెద్ద బ్యాటరీ ప్యాక్‌లను గంటల తరబడి ఛార్జ్ చేయడం కంటే, హైడ్రోజన్‌ను చాలా వేగంగా (పెట్రోల్ కొట్టినంత ఈజీగా) రీఫ్యూయల్ చేయవచ్చు. ఇది భారీ వాహనాలకు ఎక్కువ మైలేజ్ ఇస్తుంది.

భారతదేశం తీసుకుంటున్న ముందస్తు చర్యలు

హైడ్రోజన్ ఇంధన వినియోగంలో స్వయంసమృద్ధి సాధించడానికి భారతదేశం ఇప్పటికే 'నేషనల్ గ్రీన్ హైడ్రోజన్ మిషన్' ద్వారా బలమైన పునాది వేసింది. 2023 సంవత్సరంలో రూ. 19,744 కోట్ల భారీ బడ్జెట్ కేటాయింపుతో ఈ మిషన్‌ను ప్రారంభించారు. 2030 నాటికి ఏటా 5 మిలియన్ మెట్రిక్ టన్నుల గ్రీన్ హైడ్రోజన్‌ను ఉత్పత్తి చేయాలని భారతదేశం లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.

ఇందుకోసం తూత్తుకుడి, పారాదీప్, కాండ్లా వంటి ఓడరేవు ప్రాంతాలలో ప్రత్యేక హబ్‌లను ఏర్పాటు చేస్తున్నారు. ఈ కేంద్రాల ద్వారా హైడ్రోజన్‌ను ఉత్పత్తి చేసి విదేశాలకు ఎగుమతి కూడా చేయనున్నారు. అదనంగా, జేఎస్‌డబ్ల్యూ (JSW) సంస్థ 2025 చివరి నాటికి 3,600 MTPA సామర్థ్యం గల యూనిట్‌ను ప్రారంభించింది. మరోవైపు గేయిల్ (GAIL), ఎన్‌టీపీసీ (NTPC) వంటి ప్రభుత్వ రంగ సంస్థలు నగరాల గ్యాస్ గ్రిడ్‌లలో హైడ్రోజన్‌ను మిక్స్ చేయడం (Blending) వంటి ప్రయోగాత్మక పనులను ఇప్పటికే ప్రారంభించాయి.