Andhra: ఆయ్.! గోదారి పులస అండీ ఇది.. ఒక్కసారి టేస్ట్ చేస్తే అస్సలు వదలరు..

Andhra: భారతీయ వంటకాల్లో, ముఖ్యంగా తెలుగు రాష్ట్రాల సంస్కృతిలో గోదావరి పులస చేపకు ఉండే స్థానమే వేరు. ఉభయ గోదావరి జిల్లాల పేరు చెబితే ఠక్కున గుర్తు వచ్చే వంటకాల్లో పులస చేప పులుసు మొదటి వరుసలో ఉంటుంది. ఈ చేప గురించి ఒక ప్రసిద్ధ సామెత కూడా ప్రాచుర్యంలో ఉంది, అదే "పుస్తెలు అమ్మి అయినా సరే పులస తినాలి". అంతటి ఘన చరిత్ర, ప్రత్యేకమైన రుచి కలిగిన ఈ చేప కేవలం వర్షాకాలంలో మాత్రమే గోదావరి నదిలో లభిస్తుంది.

పులస చేపల పుట్టుక ప్రయాణం చాలా విచిత్రంగా సాగుతుంది. 'హిల్సా ఇలీషా' అనే శాస్త్రీయ నామం గల ఈ చేపలను, సముద్రంలో ఉన్నప్పుడు 'విలసలు' అని పిలుస్తారు. సంతానోత్పత్తి కోసం ఇవి సుదూర ప్రాంతాల నుంచి సముద్రం గుండా ప్రయాణించి బంగాళాఖాతంలో ప్రవేశిస్తాయి. గోదావరి నుంచి వరద నీరు వచ్చి సముద్రంలో కలిసే సమయంలో, గుడ్లు పెట్టడం కోసం ఇవి గోదావరి నదిలోకి ఎదురీదుకుంటూ ప్రవేశిస్తాయి. ఇలా నదీ ప్రవాహానికి వ్యతిరేకంగా సాగే సుదీర్ఘ ప్రయాణమే ఈ చేపలకు అద్భుతమైన రుచిని ఇస్తుందని నిపుణులు చెబుతుంటారు.

సముద్రంలోని ఉప్పునీరు, గోదావరిలోని తీపి నీరు కలిసే ప్రాంతంలో ఈ చేపల జీవనశైలి మారుతుంది. ధవళేశ్వరం బ్యారేజ్ పరిసర ప్రాంతాల్లో లభించే పులసలకు డిమాండ్ అత్యధికంగా ఉంటుంది. జూన్ నుంచి సెప్టెంబర్ మధ్య వర్షాకాలపు వరద నీరు ఉప్పొంగే సమయంలో మాత్రమే ఇవి దొరుకుతాయి. ఏడాదిలో కేవలం కొద్ది రోజులు మాత్రమే లభించడం, దీని ప్రత్యేకమైన రుచి కారణంగా మార్కెట్లో దీని ధర వేలల్లో పలుకుతుంది. డిమాండ్‌ను బట్టి కిలో ధర రెండు వేల నుంచి పదిహేను వేల రూపాయల వరకు లేదా అంతకంటే ఎక్కువగా కూడా అమ్ముడవుతుంటుంది.

ఈ చేపను సాధారణంగా కట్టెల పొయ్యిపై మట్టి కుండలో పులుసు రూపంలో వండుతారు. ఇందులో వంకాయ లేదా ఇతర పదార్థాలు జోడించి ప్రత్యేక పద్ధతిలో తయారుచేస్తారు. వండిన వెంటనే కంటే కొద్దిసేపు నానిన తర్వాత లేదా మరుసటి రోజు ఉదయానికి ఈ పులస పులుసు మరింత రుచిగా మారుతుందని స్థానికులు చెబుతారు. కేవలం రుచిలోనే కాకుండా, గోదావరి ప్రాంతపు ఆచారాలు మరియు ఆతిథ్యంలో కూడా పులస చేపకు ప్రత్యేక స్థానం ఉంది. ఏటా వర్షాకాలం వచ్చిందంటే చాలు, సినీ ప్రముఖులు, రాజకీయ నాయకులు సైతం ఈ గోదావరి రుచిని ఆస్వాదించడానికి ఎంతో ఆసక్తిగా ఎదురుచూస్తుంటారు.