Ration Card: ఇక రేషన్ షాపుల్లో కొత్త విధానం.. ఫోన్‌లో క్యూఆర్ కోడ్ చూపిస్తేనే సరుకులు

Ration Card: దేశవ్యాప్తంగా రేషన్ పంపిణీ విధానంలో డిజిటల్ మార్పులు చోటుచేసుకుంటున్నాయి. పేదలకు అందించే ఆహార సబ్సిడీని మరింత పారదర్శకంగా పంపిణీ చేయాలనే లక్ష్యంతో కేంద్ర ప్రభుత్వం డిజిటల్ రూపాయి ఆధారిత విధానాన్ని ప్రయోగాత్మకంగా అమలు చేస్తోంది. ఈ విధానంలో అర్హులైన లబ్ధిదారులకు ఆహార సబ్సిడీని డిజిటల్ రూపంలో అందించి, దానితో రేషన్ సరుకులు తీసుకునే అవకాశం కల్పిస్తున్నారు. అయితే దేశంలోని ప్రతి రేషన్ కార్డుదారుడూ ఇకపై తప్పనిసరిగా క్యూఆర్ కోడ్ చూపించాలనే నిర్ణయం తీసుకున్నట్లు ఇప్పటివరకు అధికారిక ప్రకటన లేదు. ప్రస్తుతం ఈ విధానం ఎంపిక చేసిన ప్రాంతాల్లోనే అమల్లో ఉంది.

78 కోట్ల మందికి పైగా లబ్ధిదారులు

దేశంలో ప్రజా పంపిణీ వ్యవస్థ ద్వారా సుమారు 78.65 కోట్ల మందికి ఆహార ధాన్యాలు అందుతున్నాయి. వీరి కోసం దేశవ్యాప్తంగా 5.51 లక్షలకు పైగా రేషన్ దుకాణాలు పనిచేస్తున్నాయి. కేంద్రం ఇప్పటికే ఆధార్ అనుసంధానం, వేలిముద్రల ద్వారా గుర్తింపు, ఈ-పాస్ యంత్రాలు, వన్ నేషన్.. వన్ రేషన్ కార్డు వంటి విధానాలను తీసుకొచ్చింది. 2026 అక్టోబర్ నాటికి దేశంలోని అన్ని రాష్ట్రాలు, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల్లో రేషన్ కార్డులు, లబ్ధిదారుల వివరాల డిజిటలైజేషన్ పూర్తయినట్లు కేంద్రం వెల్లడించింది. మొత్తం రేషన్ దుకాణాల్లో 99.8 శాతం దుకాణాల్లో ఈ-పాస్ యంత్రాలు అందుబాటులో ఉన్నాయి. ఇప్పుడు ఆహార సబ్సిడీ పంపిణీలోనూ డిజిటల్ రూపాయిని ఉపయోగించే దిశగా అడుగులు వేస్తోంది.

ఈ-రూపీ, డిజిటల్ రూపాయి విధానం ఎలా పనిచేస్తుంది?

ఈ విధానంలో లబ్ధిదారుడికి అర్హత ఆధారంగా ఆహార ధాన్యాల కోసం ప్రత్యేక డిజిటల్ కూపన్లు లేదా వోచర్లు అందిస్తారు. ఇవి సాధారణ డబ్బుల్లా ఎక్కడైనా ఖర్చు చేయడానికి వీలుండదు. ప్రభుత్వం అనుమతించిన రేషన్ దుకాణాలు లేదా వ్యాపార కేంద్రాల్లో అర్హత ప్రకారం సరుకులు తీసుకోవడానికి మాత్రమే ఉపయోగించాలి. డిజిటల్ రూపాయి ఆధారిత విధానంలో ఆహార సబ్సిడీ నేరుగా లబ్ధిదారుడి డిజిటల్ వాలెట్‌కు చేరుతుంది. స్మార్ట్‌ఫోన్ ఉన్నవారు క్యూఆర్ కోడ్ ద్వారా చెల్లింపులు చేయవచ్చు. సాధారణ ఫోన్ వాడేవారికి ఓటీపీ ఆధారిత సదుపాయం కూడా కల్పించారు. ఈ విధానం ద్వారా సబ్సిడీ ఎక్కడ, ఎలా వినియోగించారనే వివరాలు డిజిటల్‌గా నమోదు అవుతాయి.

ఇప్పటికే ఈ రాష్ట్రాల్లో పైలట్ అమలు

కేంద్ర ప్రభుత్వం ఈ విధానాన్ని ఒక్కసారిగా దేశమంతటా అమలు చేయడం లేదు. తొలుత గుజరాత్‌లోని అహ్మదాబాద్ సబర్మతి ప్రాంతంతో పాటు సూరత్, ఆనంద్, వల్సాద్ జిల్లాల్లో ప్రయోగాత్మకంగా ప్రారంభించింది. 2026 ఫిబ్రవరి 26న పుదుచ్చేరిలోనూ డిజిటల్ రూపాయి ఆధారిత ఆహార సబ్సిడీ పైలట్‌ను ప్రారంభించారు. ఆ తర్వాత ఆగస్టు 14న చండీగఢ్, దాద్రా అండ్ నగర్ హవేలీలో అర్హులైన లబ్ధిదారులకు ఈ విధానాన్ని అందుబాటులోకి తెచ్చినట్లు కేంద్రం ప్రకటించింది. దేశవ్యాప్తంగా విస్తరించే ముందు ఈ ప్రాంతాల్లో వచ్చిన అనుభవాన్ని పరిశీలించనుంది.

రేషన్ కార్డు రద్దవుతుందా?

ఈ కొత్త విధానం గురించి చాలామందిలో సందేహాలు ఉన్నాయి. డిజిటల్ వోచర్ విధానం వస్తే రేషన్ కార్డు అవసరం ఉండదా? ఫోన్‌లో క్యూఆర్ కోడ్ లేకపోతే బియ్యం ఇవ్వరా? అనే ప్రశ్నలు వినిపిస్తున్నాయి. అయితే దేశవ్యాప్తంగా రేషన్ కార్డులను రద్దు చేస్తున్నట్లు, అందరూ తప్పనిసరిగా క్యూఆర్ కోడ్ ద్వారానే సరుకులు తీసుకోవాలని కేంద్రం ప్రకటించలేదు. 2026 మార్చిలో లోక్‌సభకు ఇచ్చిన సమాధానంలో పైలట్ పరిధిలోకి రాని లబ్ధిదారులకు ప్రస్తుత రేషన్ పంపిణీ విధానం కొనసాగుతుందని ప్రభుత్వం స్పష్టం చేసింది. కాబట్టి కొత్త విధానం తమ ప్రాంతంలో అమలవుతుందా లేదా అనే విషయాన్ని లబ్ధిదారులు స్థానిక రేషన్ దుకాణం లేదా పౌర సరఫరాల శాఖ ద్వారా తెలుసుకోవాలి. ఇప్పటికైతే రేషన్ కార్డుదారులు ఆందోళన చెందాల్సిన అవసరం లేదు.