Rubio India Visit: భారత్‌లో రూబియో పర్యటన... ఇరాన్‌కు చెక్ పెట్టేందుకు వ్యూహం..భారత్‌ మధ్యవర్తిత్వం?

Rubio India Visit: భూగోళాన్ని చుట్టుముట్టిన ఇంధన సంక్షోభం, ఇరాన్ యుద్ధ మేఘాల మధ్య అమెరికా విదేశాంగ మంత్రి మార్కో రూబియో శనివారం భారత్‌లో అడుగుపెట్టారు. నాలుగు రోజుల సుదీర్ఘ పర్యటన కోసం కోల్‌కతా చేరుకున్న ఆయన.. ఢిల్లీ, జైపూర్, ఆగ్రాలలో పర్యటించనున్నారు. ఈ పర్యటనలో ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీతో రూబియో జరిపే చర్చలు అత్యంత కీలకంగా మారనున్నాయి. ముఖ్యంగా అంతర్జాతీయంగా ఇరాన్‌కు పూర్తిగా చెక్ పెట్టడంతో పాటు, ఈ సంక్షోభాన్ని పరిష్కరించేందుకు భారత్‌ను ఒక శక్తివంతమైన మధ్యవర్తిగా నిలబెట్టాలనేది అమెరికా వ్యూహంగా కనిపిస్తోంది.

ఇంధన సంక్షోభం - భారత్‌కు అమెరికా బంపర్ ఆఫర్

ఇజ్రాయెల్-అమెరికా కూటమి ఇరాన్‌పై దాడి చేసినప్పటి నుండి ‘స్ట్రెయిట్ ఆఫ్ హార్ముజ్’ ద్వారా సాగే చమురు రవాణా దాదాపు నిలిచిపోయింది. తన అవసరాలకు 80 శాతం పైగా ఇంధనాన్ని దిగుమతులపైనే ఆధారపడే 140 కోట్ల జనాభా గల భారత్‌పై ఈ ప్రభావం తీవ్రంగా పడింది. ఈ నేపథ్యంలో, "భారత్ ఎంత అడిగితే అంత ఇంధనాన్ని విక్రయించడానికి అమెరికా సిద్ధంగా ఉంది" అని రూబియో ప్రకటించడం గమనార్హం.

అమెరికా నుండి చమురు కొనడం వల్ల భారత్‌కు రవాణా ఖర్చులు పెరిగినప్పటికీ, అమెరికాతో ఉన్న వాణిజ్య లోటును తగ్గించుకోవడానికి ఇది ఉపయోగపడుతుంది. 2024తో పోలిస్తే 2025లో అమెరికాతో భారత్ వాణిజ్య లోటు 27.1 శాతం పెరిగి 58.2 బిలియన్ డాలర్లకు చేరింది. ఇంధన కొనుగోళ్ల ద్వారా ఈ లోటును పూడ్చాలని అధ్యక్షుడు డోనాల్డ్ ట్రంప్ భావిస్తున్నారు.

ద్వైపాక్షిక సంబంధాలు

అమెరికా టారిఫ్‌లను 50 శాతం నుండి 18 శాతానికి, ఆపై కోర్టు తీర్పుతో 10 శాతానికి తగ్గించడం భారత ఎగుమతిదారులకు పెద్ద ఊరటనిచ్చింది. ఫిబ్రవరిలో కుదిరిన తాత్కాలిక ఒప్పందం ప్రకారం 500 బిలియన్ డాలర్ల విలువైన అమెరికా వస్తువులు, ఇంధనం, సాంకేతికతను కొనడానికి భారత్ అంగీకరించింది. ఈ ఏడాది మార్చి నాటికి భారత్ నుండి అమెరికాకు జరిగిన ఎగుమతులు 87.3 బిలియన్ డాలర్లుగా స్థిరంగా నమోదయ్యాయి, అలాగే ఏప్రిల్ ఒక్క నెలలోనే 8.5 బిలియన్ డాలర్ల ఎగుమతులు జరిగాయి.

ఇరాన్ వ్యవహారంలో భారత్ ‘మధ్యవర్తిత్వం’?

ఈ పర్యటనలో అత్యంత ఆసక్తికరమైన అంశం ఇరాన్ అంశమే. ఇరాన్‌తో భారత్‌కు చారిత్రాత్మక, దౌత్యపరమైన మంచి సంబంధాలు ఉన్నాయి. అమెరికా ఒత్తిడి తెస్తున్నట్లుగా హార్ముజ్ జలసంధిలో సైనిక బలగాలను మోహరించడానికి భారత్ సిద్ధంగా లేదు, కేవలం చర్చల ద్వారానే సమస్య ముగియాలని కోరుకుంటోంది. ఇరాన్ వేదికగా అమెరికా-పాకిస్తాన్ సంబంధాలు బలపడుతున్న తరుణంలో, భారత్ ప్రాధాన్యత తగ్గకుండా చూసుకోవడం ఢిల్లీకి అవసరం.

సెప్టెంబర్‌లో భారత్ ఆతిథ్యమివ్వనున్న 'బ్రిక్స్' సదస్సులో ఇరాన్, చైనాలు కూడా భాగస్వాములుగా ఉన్నాయి. ఈ నేపథ్యంలో, ఇరాన్‌ను దౌత్యపరంగా ఒంటరిని చేయడానికైనా లేదా ఒక ఆమోదయోగ్యమైన శాంతి ఒప్పందానికి రావడానికైనా భారత్‌ను 'మధ్యవర్తిగా' ఉపయోగించుకోవాలని వాషింగ్టన్ వ్యూహాత్మకంగా అడుగులు వేస్తోంది. మే 26న జరిగే 'క్వాడ్' దేశాల విదేశాంగ మంత్రుల సమావేశంలో రూబియో ఎలాంటి ప్రతిపాదనలు చేస్తారనే దానిపైనే ఆసియా పసిఫిక్ రీజియన్‌లో సరికొత్త సమీకరణాలు ఆధారపడి ఉన్నాయి.