Kerosene : యుద్ధ సెగతో భారత్‎లో ఇంధన సంక్షోభం..వంటింట్లోకి మళ్ళీ కిరోసిన్..కేంద్రం సంచలన నిర్ణయం

Kerosene : మధ్యప్రాచ్యంలో ముదురుతున్న యుద్ధ సెగలు ఇప్పుడు నేరుగా మన వంటింట్లోకి చేరుకున్నాయి. ఇరాన్, ఇజ్రాయెల్, అమెరికా మధ్య సాగుతున్న భీకర పోరు ప్రపంచ ఇంధన సరఫరా వ్యవస్థను అతలాకుతలం చేస్తోంది. ముఖ్యంగా చమురు రవాణాకు కీలకమైన హోర్ముజ్ జలసంధి మార్గంలో అడ్డంకులు ఏర్పడటంతో భారత్‌లో గ్యాస్ సిలిండర్ల సరఫరాకు బ్రేకులు పడ్డాయి. ఈ సంక్షోభాన్ని అధిగమించేందుకు కేంద్ర ప్రభుత్వం ఒక సంచలన నిర్ణయం తీసుకుంది. దశాబ్ద కాలం క్రితం మనం వదిలేసిన కిరోసిన్‏ను మళ్ళీ ప్రజలకు అందుబాటులోకి తీసుకురావాలని నిర్ణయించింది.

భారతదేశం తన చమురు అవసరాల్లో దాదాపు 88 శాతం దిగుమతులపైనే ఆధారపడుతుంది. హోర్ముజ్ జలసంధి ద్వారా మన దేశానికి రావాల్సిన ఎల్‌పీజీ (LPG) సరఫరాలో 55 శాతం వాటా ఉంది. యుద్ధం కారణంగా ఈ మార్గంలో నౌకాయానం నిలిచిపోవడంతో గ్యాస్ కొరత ఏర్పడింది. పరిస్థితిని చక్కదిద్దేందుకు పెట్రోలియం శాఖ గృహ వినియోగ గ్యాస్‌కు మొదటి ప్రాధాన్యత ఇస్తూ, కమర్షియల్ గ్యాస్ సరఫరాను భారీగా తగ్గించేసింది. దీంతో హోటళ్లు, రెస్టారెంట్లు తీవ్ర ఇంధన ఇబ్బందుల్లో పడ్డాయి. ఈ లోటును పూడ్చేందుకు ప్రభుత్వం హోటళ్లకు బొగ్గు, బయోమాస్ వినియోగించుకోవడానికి తాత్కాలికంగా అనుమతులు ఇచ్చింది.

ఇక సామాన్య ప్రజల విషయానికి వస్తే, గ్యాస్ కొరత తీవ్రం కాకుండా ఉండేందుకు ప్రభుత్వం కిరోసిన్ కోటాను భారీగా పెంచింది. రాష్ట్రాలకు రెగ్యులర్‌గా ఇచ్చే 1,00,000 కిలోలీటర్లకు అదనంగా మరో 48,000 కిలోలీటర్ల కిరోసిన్‌ను కేటాయించింది. గత పదేళ్లలో ఇంధన కోటాలో ఇంత పెద్ద మార్పు రావడం ఇదే మొదటిసారి. ఒకప్పుడు రేషన్ షాపుల్లో నీలం రంగులో కనిపించి, కాలక్రమేణా కనుమరుగైన కిరోసిన్ ఇప్పుడు మళ్ళీ స్టవ్‌లను వెలిగించబోతోంది. ఉజ్వల యోజన వంటి పథకాలతో కిరోసిన్ రహిత దేశంగా మారాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకున్న తరుణంలో, యుద్ధం కారణంగా మళ్ళీ పాత రోజులు గుర్తొస్తున్నాయి.

మరోవైపు గ్యాస్ సిలిండర్ల నిల్వను అరికట్టడానికి ప్రభుత్వం కొత్త నిబంధనలను అమల్లోకి తెచ్చింది. ప్రజల్లో భయాందోళనల వల్ల సిలిండర్ల బుకింగ్‌లు అకస్మాత్తుగా పెరగడంతో, రీఫిల్లింగ్ గడువును మార్చింది. గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో సబ్సిడీ సిలిండర్ బుకింగ్ కోసం కనీస వ్యవధిని 21 రోజుల నుండి 45 రోజులకు పెంచారు. పట్టణాల్లో ఈ గడువు 25 రోజులుగా ఉంది. దేశంలో గ్యాస్ కొరత లేదని, కేవలం సరఫరా గొలుసులో జాప్యం మాత్రమే ఉందని, ప్రజలు కంగారు పడి అదనపు సిలిండర్లు బుక్ చేయవద్దని పెట్రోలియం మంత్రిత్వ శాఖ స్పష్టం చేసింది.

కిరోసిన్ ఒకప్పుడు ఇంటింటి ఇంధనంగా ఉండేది. కానీ 2014 తర్వాత విద్యుదీకరణ, గ్యాస్ కనెక్షన్ల విస్తరణతో దీని వినియోగం ఏటా 26 శాతం తగ్గుతూ వచ్చింది. ఢిల్లీ వంటి నగరాలు ఇప్పటికే కిరోసిన్ రహితంగా ప్రకటించబడ్డాయి. అయితే ప్రపంచ యుద్ధ ఛాయలు కమ్ముకున్న నేటి పరిస్థితుల్లో, అత్యవసర ఇంధనంగా కిరోసిన్ మళ్ళీ ప్రాధాన్యత సంతరించుకుంది. ప్రభుత్వం అమెరికా, రష్యా, నార్వే వంటి 40 దేశాల నుండి చమురు తెప్పిస్తున్నప్పటికీ, ప్రస్తుత యుద్ధ సంక్షోభం మన వంట ఇంధన అలవాట్లను మళ్ళీ వెనక్కి తీసుకెళ్లేలా చేస్తోంది.