Union Budget 2025: దేశ తొలి బడ్జెట్‌ ఎప్పుడు ప్రవేశ పెట్టారు.. ప్రభుత్వానికి ఎన్ని కోట్ల నష్టం వాటిల్లిందో తెలుసా ?

Budget 2025: భారతదేశంతో సహా చాలా దేశాలలో బడ్జెట్ లోటు సాధారణం. స్వాతంత్ర్యం వచ్చినప్పటి నుండి భారతదేశంలో లోటు బడ్జెట్‌ను ప్రవేశపెట్టారు. దీనికి ప్రధాన కారణం ప్రభుత్వ ఆర్థిక విధానాలు, ప్రజా సంక్షేమ పథకాలకు ఎక్కువ ఖర్చు చేయడం.

లోటు బడ్జెట్ అంటే ఏమిటి?

ప్రభుత్వ ఆదాయం దాని వ్యయ ప్రణాళిక కంటే తక్కువగా ఉన్నప్పుడు దానిని లోటు బడ్జెట్ అంటారు. దీనిని 'లోటు ఫైనాన్సింగ్' అంటారు. విద్య, ఆరోగ్యం, మౌలిక సదుపాయాలు, ఇతర సంక్షేమ పథకాలలో పెట్టుబడి పెట్టడానికి ప్రభుత్వానికి ఎక్కువ డబ్బు అవసరమైనప్పుడు, అది బడ్జెట్‌ను ప్రభావితం చేస్తుంది.

స్వాతంత్య్రం తర్వాత తొలి బడ్జెట్

స్వాతంత్ర్యం తర్వాత భారతదేశపు తొలి బడ్జెట్ 1947 నవంబర్ 26న సమర్పించారు. ఈ బడ్జెట్‌లో రూ. 171 కోట్ల ఆదాయాన్ని, రూ. 197 కోట్ల అంచనా వ్యయాన్ని కేటాయించారు. అప్పటి నుండి నేటి వరకు లోటు బడ్జెట్ భారతదేశ ఆర్థిక వ్యూహంలో ఒక భాగంగా ఉండిపోయింది.

లోటు బడ్జెట్ అనేక ప్రజా సంక్షేమ పథకాలను అమలు చేయడంలో, ఆర్థికాభివృద్ధిని వేగవంతం చేయడంలో సహాయపడుతుంది. మౌలిక సదుపాయాల అభివృద్ధి, ఉపాధి కల్పన, పేద వర్గాల సంక్షేమ పథకాలపై ఖర్చు చేయడం ప్రభుత్వ ప్రాధాన్యతలు. అయితే, దీనితో అప్పు పెరిగే ప్రమాదం కూడా పెరుగుతుంది. ఎక్కువ అప్పులు తీసుకోవడం వల్ల దేశ ఆర్థిక స్థిరత్వంపై ఒత్తిడి పెరుగుతుంది.ఇది ద్రవ్యోల్బణం, వడ్డీ రేట్ల పెరుగుదలకు దారితీస్తుంది.

లోటు బడ్జెట్‌ ప్రయోజనాలు

* ఆర్థిక వృద్ధికి సహాయపడుతుంది: సంక్షేమ పథకాలు అమలు చేస్తుంది.

* మౌలిక సదుపాయాల అభివృద్ధి: రహదారులు, రైల్వేలు, ఎయిర్‌పోర్టులు, విద్యుత్‌, నీటి సరఫరా వంటి ప్రాజెక్టులకు భారీగా నిధులు కేటాయించేందుకు ఇది దోహదపడుతుంది.

* ఉద్యోగ అవకాశాలు: పెద్ద మొత్తంలో ప్రభుత్వ పెట్టుబడులు ఉద్యోగ అవకాశాలను పెంచుతాయి.

* పేదలకు మేలు: పేదల సంక్షేమ పథకాలు, సబ్సిడీలు, ఆరోగ్య సేవలు, విద్యావ్యవస్థకు నిధులు కేటాయించేందుకు ఈ విధానం ఉపయోగపడుతుంది.

2022-23 బడ్జెట్‌లో బడ్జెట్ లోటు స్థితి ఏమిటి?

భారతదేశంలో 2022-23 బడ్జెట్‌లో రెవెన్యూ లోటు దేశ జిడిపిలో 6.4 శాతంగా అంచనా వేయగా, 2021-22లో ఈ సవరించిన అంచనా 6.9 శాతంగా ఉంది. 2024-25 ఆర్థిక సంవత్సరంలో భారత ఆర్థిక వ్యవస్థ వృద్ధి రేటు 6.4 శాతంగా అంచనా వేశారు. దేశ ఆదాయానికి, వ్యయానికి మధ్య భారీ వ్యత్యాసం ఉంది. ఇది ఆర్థిక వ్యవస్థను సమతుల్యం చేయడంలో సవాలుగా నిలుస్తుందని ఈ గణాంకాలు చూపిస్తున్నాయి.