Gas Cylinder: గ్యాస్ సిలిండర్ ఎరుపు రంగులోనే ఎందుకు ఉంటుంది? ఆ వింత వాసనకు కారణమేంటో తెలుసా?
గ్యాస్ సిలిండర్ ఎరుపు రంగులోనే ఎందుకు ఉంటుంది? అసలు వంట గ్యాస్కు వాసన ఉంటుందా లేదా? గ్యాస్ లీకేజీని గుర్తించడానికి కలిపే రసాయనం ఏంటి? వంటి ఆసక్తికరమైన విషయాలు ఈ కథనంలో తెలుసుకోండి.
సాధారణంగా మన ఇంట్లో ఉండే వంట గ్యాస్ సిలిండర్ అనగానే మనకు గుర్తొచ్చేది ఎరుపు రంగు. అయితే, ఈ సిలిండర్లకు ఎరుపు రంగునే ఎందుకు వేస్తారు? పసుపు, తెలుపు లేదా నీలం రంగుల్లో ఎందుకు ఉండవు? అలాగే, గ్యాస్ లీకైనప్పుడు ఒక రకమైన వింత వాసన వస్తుంది కదా.. అసలు గ్యాస్కు ఆ వాసన ఎలా వస్తుంది? దీని వెనుక ఉన్న ఆసక్తికరమైన సైన్స్ ఏంటో ఇప్పుడు చూద్దాం.
ఎరుపు రంగు వెనుక ఉన్న అసలు కారణం ఇదే!
గ్యాస్ సిలిండర్లకు ఎరుపు రంగు వేయడం వెనుక రెండు ప్రధాన కారణాలు ఉన్నాయి:
ప్రమాదానికి హెచ్చరిక: సైన్స్ ప్రకారం ఎరుపు రంగు ప్రమాదానికి (Danger) సూచిక. ఎల్పీజీ (LPG) అనేది అత్యంత వేగంగా మండే స్వభావం గల వాయువు. ఇది కొంచెం అజాగ్రత్తగా ఉన్నా భారీ ప్రమాదాలకు దారితీస్తుంది. అందుకే, ఇది ప్రమాదకరమైన వస్తువు అని వినియోగదారులను అప్రమత్తం చేయడానికి ఎరుపు రంగును ఉపయోగిస్తారు.
దూరం నుండి స్పష్టత: రంగులన్నింటిలో ఎరుపు రంగుకు తరంగదైర్ఘ్యం (Wavelength) ఎక్కువ. దీనివల్ల చీకటిలోనైనా లేదా దూరంగా ఉన్నప్పుడైనా ఎరుపు రంగు స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. సిలిండర్ ఎక్కడ ఉన్నా సులభంగా గుర్తించి జాగ్రత్త పడవచ్చు అనే ఉద్దేశంతో ఈ రంగును ఎంపిక చేశారు.
గ్యాస్కు ఆ వాసన ఎలా వస్తుంది?
నిజానికి మనం వాడుకునే LPG (లిక్విఫైడ్ పెట్రోలియం గ్యాస్) కి అసలు వాసనే ఉండదు. అవును, ఇది నమ్మశక్యం కాకపోయినా నిజం. మరి గ్యాస్ లీకైనప్పుడు వచ్చే ఆ ఘాటైన వాసన ఎక్కడిది?
ఇథైల్ మెర్కాప్టన్ (Ethyl Mercaptan): గ్యాస్ లీకైనప్పుడు మనకు వచ్చే వాసన 'ఇథైల్ మెర్కాప్టన్' అనే రసాయనానిది. గ్యాస్ లీకైతే వాసన లేకపోవడం వల్ల మనం గుర్తించలేం, ఇది భారీ పేలుళ్లకు దారితీస్తుంది.
అందుకే భద్రతా కారణాల దృష్ట్యా, గ్యాస్ కంపెనీలు సిలిండర్ నింపే సమయంలో కావాలనే ఈ ఘాటైన రసాయనాన్ని కలుపుతాయి. దీనివల్ల చిన్న లీకేజీ ఉన్నా మనం వెంటనే గుర్తించి ప్రమాదాన్ని నివారించవచ్చు.