Economic Survey 2026: గిగ్ వర్కర్ల బతుకుల్లో చీకటి - 40% మందికి నెలకు 15 వేల లోపే ఆదాయం

Economic Survey 2026: మనం స్మార్ట్‌ఫోన్ తెరపై ఒక్క క్లిక్ చేయగానే.. నిమిషాల వ్యవధిలో వేడివేడి భోజనం లేదా ఇంటి సామాన్లు మన చేతికి అందుతున్నాయి. ఈ అద్భుతాన్ని మనం డిజిటల్ పురోగతి అని పిలుచుకుంటున్నాం. కానీ, ఈ వేగానికి వెన్నెముకగా నిలుస్తూ, రోడ్లపై చెమట చిందిస్తున్న లక్షలాది మంది గిగ్ వర్కర్ల జీవితాల్లో మాత్రం ఆర్థిక నిలకడ కరువైంది. తాజాగా పార్లమెంటులో ప్రవేశపెట్టిన ఆర్థిక సర్వే 2026, గిగ్ ఎకానమీలోని గిగ్ వర్కర్ల దుస్థితిని కళ్ళకు కట్టినట్లు చూపించింది.

ఆర్థిక సర్వేలోని గణాంకాలు దిగ్భ్రాంతిని కలిగిస్తున్నాయి. దేశవ్యాప్తంగా డెలివరీ రంగంలో పనిచేస్తున్న వారిలో దాదాపు 40 శాతం మంది నెలకు రూ. 15 వేల కంటే తక్కువ ఆదాయంతో కాలం వెళ్లదీస్తున్నారు. ఆకాశాన్ని తాకుతున్న ధరలు, పెరుగుతున్న పెట్రోల్ ఖర్చుల మధ్య ఈ అరకొర ఆదాయంతో ఒక కుటుంబం గడవడం అసాధ్యమని సర్వే స్పష్టం చేసింది. కంపెనీలు కోట్ల రూపాయల లాభాలను గడిస్తున్నా, క్షేత్రస్థాయిలో కష్టపడే వర్కర్లకు మాత్రం కనీస వేతనం కూడా అందడం లేదు.

ఒక డెలివరీ ఏజెంట్ హోటల్ ముందు లేదా రోడ్డు పక్కన ఆర్డర్ కోసం గంటల తరబడి వేచి ఉంటాడు. కానీ, ఈ వెయిటింగ్ టైంకు ఏ కంపెనీ కూడా నయాపైసా పరిహారం చెల్లించడం లేదు. అంటే, వారు కేవలం పని చేసిన సమయానికే కాకుండా, పని కోసం సిద్ధంగా ఉన్న సమయానికి కూడా ఎలాంటి గుర్తింపు లభించడం లేదు. ఇది వారి శ్రమను దోపిడీ చేయడమేనని నివేదిక విమర్శించింది.

జొమాటో, స్విగ్గీ, బ్లింకిట్ వంటి దిగ్గజ సంస్థలు మార్కెట్ లీడర్లుగా ఎదుగుతున్నాయి. కానీ, అక్కడ పనిచేసే వారిని 'ఉద్యోగులు'గా కాకుండా కేవలం 'భాగస్వాములు' (Partners) గా పరిగణించడం వల్ల వారికి కనీస ప్రయోజనాలు అందడం లేదు.పీఎఫ్ (PF), ఈఎస్ఐ (ESI) సౌకర్యాలు లేవు.ప్రమాద బీమా వంటి కనీస రక్షణ కరువు.నాలుగు కొత్త లేబర్ కోడ్స్‌లో నిబంధనలు ఉన్నా, అవి కేవలం కాగితాలకే పరిమితమయ్యాయి.

ఈ పరిస్థితులను చక్కదిద్దడానికి కేంద్ర ప్రభుత్వం కొన్ని కీలక సిఫార్సులను తెరపైకి తెచ్చింది.పని గంటలు లేదా ఆర్డర్ ప్రాతిపదికన ఒక నిర్దిష్ట కనీస వేతనాన్ని వర్కర్లకు అందించాలి.ఆర్డర్ కోసం వేచి ఉండే సమయాన్ని కూడా పని గంటలుగానే పరిగణించి పరిహారం ఇవ్వాలి.గిగ్ వర్కర్లను కేవలం భాగస్వాముల్లా కాకుండా, ఇతర కార్మికులతో సమానంగా హక్కులు ఉన్న ఉద్యోగులుగా గుర్తించాలి.

'డిజిటల్ ఇండియా' నినాదం వినడానికి ఎంత బాగున్నా, అది సమాజంలోని చివరి వ్యక్తి కడుపు నింపనప్పుడు ఆ నినాదానికి అర్థం ఉండదు. గిగ్ ఎకానమీ దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థకు కొత్త ఊపిరి పోస్తోంది నిజమే, కానీ ఆ ఊపిరిని నిలుపుతున్న వర్కర్ల కళ్ళలో ఆనందం చూసినప్పుడే అది నిజమైన ప్రగతి అనిపించుకుంటుంది. కంపెనీలు లాభాల వేటలో మానవత్వాన్ని మర్చిపోకూడదని, ప్రభుత్వం కఠినమైన చర్యలు తీసుకోవాలని ఈ సర్వే హెచ్చరిస్తోంది.