Gas cylinder: సిలిండ‌ర్ వినియోగ‌దారుల‌కు షాక్‌.. సబ్సిడీలో కోత పెట్టిన కేంద్రం

Gas cylinder: ప్రధానమంత్రి ఉజ్వల యోజన (PMUY) లబ్ధిదారులకు కేంద్ర ప్రభుత్వం కీలక మార్పు చేసింది. ఇప్పటి వరకు సంవత్సరానికి 9 సబ్సిడీ ఎల్పీజీ సిలిండర్లు అందుతున్న చోట, ఇకపై కేవలం 4 సిలిండర్లకే సబ్సిడీ వర్తించనుంది.

ఉజ్వల పథకం అంటే ఏమిటి?

పేద కుటుంబాలకు స్వచ్ఛమైన వంట ఇంధనం అందించాలనే లక్ష్యంతో కేంద్ర ప్రభుత్వం 2016 మేలో ప్రధానమంత్రి ఉజ్వల యోజనను ప్రారంభించింది. ఈ పథకం కింద అర్హులైన మహిళలకు ఉచిత ఎల్పీజీ కనెక్షన్లు అందించారు. ప్రారంభంలో లబ్ధిదారులకు ఏడాదికి 12 సబ్సిడీ సిలిండర్లు అందించేవారు. తరువాత ఆ సంఖ్యను 9కి తగ్గించారు. ఇప్పుడు మరోసారి తగ్గిస్తూ కేవలం 4 సిలిండర్లకు మాత్రమే సబ్సిడీ పరిమితం చేశారు.

సబ్సిడీ సిలిండర్ల సంఖ్య ఎందుకు తగ్గించారు?

పెట్రోలియం, సహజ వాయు మంత్రిత్వ శాఖ అదనపు కార్యదర్శి ప్రవీణ్ మల్ ఖనూజా తెలిపిన వివరాల ప్రకారం, ఉజ్వల పథకం లబ్ధిదారుల సగటు వార్షిక వినియోగాన్ని దృష్టిలో పెట్టుకొని ఈ నిర్ణయం తీసుకున్నట్లు చెప్పారు. చాలా కుటుంబాలు సంవత్సరానికి ఎక్కువ సిలిండర్లు వినియోగించడం లేదని, అందువల్ల సబ్సిడీ పరిమితిని సవరించినట్లు పేర్కొన్నారు. అయితే ఈ నిర్ణయం వల్ల గ్రామీణ, పేద కుటుంబాలపై అదనపు ఆర్థిక భారం పడే అవకాశం ఉందని విశ్లేషకులు అభిప్రాయపడుతున్నారు.

ఎల్పీజీ ధరలు పెరిగిన తర్వాతే ఈ నిర్ణయం

ఇటీవల వంటగ్యాస్ ధరలు వరుసగా పెరుగుతున్నాయి. ఢిల్లీలో 14.2 కిలోల గ్యాస్ సిలిండర్ ధర గత మూడు నెలల్లో రెండు సార్లు పెరిగి మొత్తం రూ.89 మేర అధికమైంది. జూన్ 7న జరిగిన తాజా పెంపుతో సిలిండర్ ధర రూ.942కు చేరుకుంది. ప్రస్తుతం ఉజ్వల లబ్ధిదారులకు ఒక్కో సిలిండర్‌పై రూ.300 సబ్సిడీ అందుతోంది. దీంతో వారికి సిలిండర్ ధర సుమారు రూ.642 పడుతోంది. అయినప్పటికీ సబ్సిడీ సిలిండర్ల సంఖ్య తగ్గడంతో ఏడాది మొత్తంలో గ్యాస్ ఖర్చు పెరిగే అవకాశం ఉంది.

అంతర్జాతీయ మార్కెట్ ప్రభావమే కారణమా?

కేంద్ర ప్రభుత్వం తెలిపిన వివరాల ప్రకారం పశ్చిమ ఆసియా ప్రాంతంలో నెలకొన్న ఉద్రిక్తతలు, యుద్ధ పరిస్థితుల కారణంగా అంతర్జాతీయ మార్కెట్లో ఎల్పీజీ ధరలు భారీగా పెరిగాయి. భారతదేశం దిగుమతి చేసుకునే ఎల్పీజీ ధరలు సౌదీ కాంట్రాక్ట్ ప్రైస్ (Saudi CP) ఆధారంగా నిర్ణ‌యిస్తారు. ఫిబ్రవరి తర్వాత అంతర్జాతీయ ఎల్పీజీ ధరలు దాదాపు 46 శాతం పెరిగినట్లు అధికారులు వెల్లడించారు. ముఖ్యంగా హార్ముజ్ జలసంధి ప్రాంతంలో సరఫరా అంతరాయాల కారణంగా గల్ఫ్ దేశాల నుంచి సరఫరా తగ్గడంతో ధరలు పెరిగినట్లు పేర్కొన్నారు.

ఆయిల్ కంపెనీలకు భారీ నష్టాలు

ప్రభుత్వం తెలిపిన వివరాల ప్రకారం ప్రస్తుతం ఒక్కో 14.2 కిలోల ఎల్పీజీ సిలిండర్ సరఫరా వ్యయం రూ.1,600కు పైగా ఉంది. కానీ వినియోగదారులకు తక్కువ ధరలకు అందించడం వల్ల ఆయిల్ మార్కెటింగ్ కంపెనీలు ఒక్కో సిలిండర్‌పై సుమారు రూ.700 వరకు నష్టాన్ని భరిస్తున్నాయి. 2022 నుంచి ఇప్పటి వరకు కేంద్ర ప్రభుత్వం ఎల్పీజీ సబ్సిడీల రూపంలో సుమారు రూ.52 వేల కోట్లను ఖర్చు చేసినట్లు వెల్లడించింది. ఎల్పీజీతో పాటు పెట్రోల్, డీజిల్ విక్రయాల్లో కూడా ఆయిల్ కంపెనీలు నష్టాలను ఎదుర్కొంటున్నాయని అధికారులు తెలిపారు.

లబ్ధిదారులపై ఎలాంటి ప్రభావం పడనుంది?

సబ్సిడీ సిలిండర్ల సంఖ్య 9 నుంచి 4కు తగ్గడంతో ఉజ్వల పథకం లబ్ధిదారులు ఇకపై ఎక్కువ సిలిండర్లు మార్కెట్ ధరకు కొనుగోలు చేయాల్సి ఉంటుంది. దీంతో పేద, మధ్యతరగతి కుటుంబాల నెలవారీ గృహ వ్యయాలు పెరిగే అవకాశం ఉంది. ముఖ్యంగా గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో వంటగ్యాస్ వినియోగించే కుటుంబాలపై ఈ నిర్ణయం ప్రభావం చూపే అవకాశముంది. ప్రభుత్వం ఈ నిర్ణయం సగటు వినియోగాన్ని దృష్టిలో పెట్టుకొని తీసుకున్నామని చెబుతున్నప్పటికీ, సబ్సిడీ కోతల వల్ల భవిష్యత్తులో వినియోగదారులపై మరింత భారం పడుతుందనే ఆందోళనలు వ్యక్తమవుతున్నాయి.